Copyright 2012 by "IBG"    All Rights Reserved
 
Als u van plan bent een telescoop aan te schaffen zijn er een paar belangrijke aspecten waar u vooral op moet letten.
De vuistregel is: koop een telescoop met het grootste objectief (opening) dat u zich kunt permitteren. Het klinkt misschien vreemd maar de vergroting van een telescoop is niet eens zo belangrijk, maar wel de kwaliteit van het brandpunt, wat onder andere gevormd wordt door het objectief. De vergroting is altijd wel te veranderen door een ander oculair maar de enige factor die niet te veranderen is, is het objectief en dient bij aanschaf dus goed te worden overwogen. Wat u aan moet aanschaffen is een moeilijk advies. Iedereen verschilt van smaak en ervaart gebruiksvriendelijkheid en kwaliteit anders. Als u een beperkt budget heeft, kunt u in het begin kiezen voor een spiegelkijker met een spiegel van 100 mm doorsnede, als u over een groter budget beschikt kunt u kiezen voor 200 mm of meer. Ook een 60- of 75 mm lenzenkijker van goede kwaliteit (niet uit de speelgoedwinkel) kan een verstandige keuze zijn voor een beginner. Weet u zeker dat u later aan astrofotografie wilt doen is een parallactische opstelling verplicht.

Refractor of Lenzentelescoop
Het optiek van een lenzentelescoop bestaat uit een objectieflens en een oculair. De diameter van de objectieflens is medebepalend voor de lichtsterkte van een telescoop. Voordelen van een lenzentelescoop zijn: ongevoelig voor temperatuurverschillen en geen lichtverlies door uitspiegeling. De lichtstraal gaat rechtstreeks naar het oculair, de helderheid zal mede afhankelijk zijn van de coating op het optiek.

Reflector of Spiegeltelescoop
De meest voorkomende vorm van siegeltelescopen zijn vernoemd naar de uitvinder ervan n.l.: Sir Isaac Newton. Deze telescopen hebben een sferisch, (betere uitvoeringen een parabolisch) geslepen holle spiegel, waarvan het oppervlak is opgedampt met aluminium. De lichtstralen worden na reflectie in de hoofdspiegel, kort voor het brandpunt door middel van een vangspiegel, die een hoek van 45 heeft, 90 omgebogen zodat het brandpunt buiten de hoofdtube ligt, waar zich het oculair bevindt. De hoogste afbeeldingkwaliteit ligt in het midden van het brandpunt. Spiegeltelescopen hebben het voordeel dat de spiegel geen kleurstoring doorgeeft, omdat de lichtstraal niet door het glas heen hoeft.

Azimutale montering
Goedkopere telescopen hebben vaak een azimutale montering. Dit houdt in dat de telescooptube om een horizontale- en verticale as draait. Omdat de sterren ten gevolge van de rotatie van de aarde, zich dagelijks van oost naar west en ook nog eens schuin naar de horizon bewegen, is het niet eenvoudig de ster of maan met beide assen te blijven volgen.
Astro Telescopen
Parallactische of Equatoriale montering
Bij een parallactische of equatoriale montering wijst de uuras of poolas naar de noordelijke hemelpool en loopt daarbij evenwijdig aan de aardas. De loodrecht hierop staande as is de declinatie as. Als het instrument goed ingesteld staat, behoeft allen maar aan de uuras (poolas) gedraaid te worden om het astronomisch onderwerp in beeld te houden.

Vergroting-astronomisch
De vergroting van een telescoop berekenen we op de volgende manier;
brandpunt van de telescoop : brandpunt van het oculair.
(voorbeeld: brandpunt telescoop is 1000mm, brandpunt oculair is 10mm, astronomische vergroting is dan 1000 : 10 = 100X) Omdat het brandpunt van een telescoop een vast gegeven is, kan de vergroting alleen veranderd worden door gebruik te maken van verschillende oculairen. De maximaal zinvolle vergroting van een astronomisch telescoop houdt verband met de lichthoeveelheid die het objectief doorlaat, dus de objectiefdiameter is hierbij medebepalend. Over het algemeen kan men zeggen dat de maximale vergroting 2X de objectiefdiameter in mm is. Is de vergroting meer dan 2X de objectiefdiameter, dan zijn er niet mr details waar te nemen. (dit wordt een leegvergroting genoemd) Vergelijk dit met een fotonegatief dat ook niet eindeloos vergroot kan worden. Tussen u en het waar te nemen object zit, lichtvervuiling, vocht en luchtvervuiling dat ook vergroot wordt en hierdoor ontstaat een onscherp beeld.

Oplossend vermogen (DAWES-grens)
Het oplossend vermogen bij astronomische telescopen geeft aan of men twee zeer dicht bij elkaar liggende onderwerpen (dubbelsterren) nog gescheiden van elkaar kan waarnemen. De formule: Minimale afstand is 130: objectiefopening in mm. (het getal 138 is een empirisch verkregen waarde). De uitkomst is de minimale afstand van beide sterren in boogseconden. Hoe kleiner de aangegeven waarde, des te beter de telescoop.

Oculairen
Een oculair is het naar het oog gerichte lenzensysteem. Met het oculair wordt het in het brandpunt liggende beeld van de objectieflens of spiegel vergroot weergegeven. Oculairen zijn er in verschillende sterktes en kwaliteiten. Het brandpunt van een oculair (b.v. K-10 mm) is medebepalend bij de vergroting van de telescoop (b.v brandpunt telescoop = 1000 mm : brandpunt oculair = 10 mm. De vergroting is dan 1000 : 10 = 100X)

Brandpuntafstand
Afstand tussen de objectieflens of hoofdspiegel naar het brandpunt (plaats waar het oculair zit). Met behulp van de brandpuntafstand en het oculair kan men de vergroting berekenen.
Lichtsterkte
De lichtsterkte ( ) van een telescoop bepaald welke objecten voor u aan de hemel zichtbaar zijn en welke niet. Een lichtzwakke telescoop vanaf =10 is meer geschikt voor het waarnemen van planeten dan melkwegstelsels. Toch kunt u met zowel een lichtsterke als een lichtzwakke telescoop alle verschillende soorten objecten aan de sterrenhemel bekijken. Men kan de lichtsterkte van een telescoop berekenen door het brandpuntafstand te delen door het objectief diameter, b.v. 1200 mm : 80 mm =15.

Openingsverhouding
Hieronder verstaat men de verhouding tussen objectiefdiameter en objectiefbrandpunt. Bij een 100mm objectiefdoorsnede en een brandpunt van 1000 mm is de openingsverhouding: 1 :10. De openingsverhouding bij spiegeltelescopen ligt met 1:4 tot 1:10 beduidend onder die van de lenzentelescopen, die meestal 1:8 tot 1:13 weergeven. Hoe kleiner de openingsverhouding, des te lichtsterker is de telescoop. Dit is vergelijkbaar met het diafragma in de fotografie.

Coating
Een coating houdt in dat de optische delen van een telescoop zijn opgedampt met een antireflecterende mineraallaag, die de lichtsterkte van het optiek aanzienlijk verhogen. De telescopen in de hogere prijsklasse zijn voorzien vaan een zogenaamde multi coating voor een nog hogere lichtopbrengst en detailweergave zorgt.

Boogseconden
Boogseconde is een afstandsmaatstaf: 1 boogseconde is het 60e deel van een boogminuut of een 3600e deel van een graad. Een graad is het 90e deel van de hoek tussen horizon en zenit. Zonder optische hulp kan het menselijk oog, onder gunstige omstandigheden, in het algemeen sterren tot op 180 boogseconden onderscheiden.

Omkeer lens
Een astronomische telescoop geeft het beeld op de kop weer. Een omkeerlens zorgt voor een beeldomkering. Het beeld staat hiermee rechtop en de telescoop kan dan ook voor natuurstudies gebruikt worden. De omkeerlens komt in de oculairtube waarna het oculair in de lens geplaatst wordt.

Omkeer prisma
Een astronomische telescoop geeft het beeld op de kop weer. Met een omkeerprisma wordt ook een oculair gebruikt. Eerst wordt het omkeerprisma in de oculairtube geplaatst en daarna wordt het oculair in het prisma geschoven.
Amici prisma
Een Amici prisma zorgt bij een astronomische telescoop voor een rechtopstaand beeld. Er wordt wel vanuit gegaan, dat er geen ander optisch instrument (omkeer lens of Zenit prisma) tegelijkertijd op de telescoop gebruikt wordt.

Zenit prisma
Het zenit prisma wordt tussen het oculair en de oculairtube geplaatst. Het licht wordt hiermee 90 omgebogen en daardoor is een gemakkelijke inkijk van bovenaf mogelijk. Het beeld staat rechtop, maar wel gespiegeld.

Maanfilter
Een maanfilter wordt bij het kijken naar de maan onderin het schroefdraad gedraaid. Het beschermt het oog tegen een al te fel maanlicht bijvoorbeeld bij volle maan.

Zonnefilter
De zon bekijken zonder de ogen te beschermen is zeer gevaarlijk. Ook een kortstondig kijken naar de zon, zonder oogbescherming, kan grote schade veroorzaken of zelfs blindheid tot gevolg hebben. Het zonnefilter dat onderin het oculair geschroefd moet worden, absorbeert 95% van de schadelijke zonnestralen, bovendien moet men bij gebruik ervan op het volgende letten:
a) Zonnefilter alleen bij een laagstaande ochtend- of avondzon gebruiken.
b) De zonnekap moet op de telescooptube zitten.
c) Niet langer dan 5 minuten achter elkaar met het zonnefilter naar de zon kijken.
d) Na het kijken de tube van de zon afwenden, anders kan de optiek schade oplopen.
e) Als u naar de hoogstaande zon kijkt kan het filter door de hitte knappen.
f) Eveneens kan het dradenkruis in de zoekkijker wegsmelten.

Opstelling
Wat men ook voor telescoop heeft, hij zal altijd ondersteund moeten worden door een stevige opstelling. De telescoop moet op elk gewenst punt van de hemel gericht kunnen worden, dus hij moet op een draaibare opstelling staan. Wanneer de telescoop om twee assen draait die loodrecht op elkaar staan, kan hij in elke gewenste stand bewogen worden.
Bij internetbestellingen geldt een korting van 10% op de adviesprijs van de fabrikant!!